Niewidzialne brzemię opiekuna. 20 najbardziej obciążających doświadczeń opiekunów rodzinnych – ujęcie psychotraumatologiczne i psychogeriatryczne
- Ewelina Zych-Myłek
- 3 dni temu
- 3 minut(y) czytania
Niewidzialne brzemię opiekuna.
20 najbardziej obciążających doświadczeń opiekunów rodzinnych – ujęcie psychotraumatologiczne i psychogeriatryczne
psychologia traumy • psychogerontologia • opieka długoterminowa
Opieka długoterminowa nad starzejącym się i chorującym rodzicem to proces, który nie kończy się po godzinach. Nie ma urlopu, nie ma wyłącznika. Poniżej rozwijamy 20 doświadczeń, które najczęściej prowadzą dorosłe dzieci do przeciążenia psychicznego, kryzysów relacyjnych i własnych problemów zdrowotnych.
1. Permanentny strach i lęk
Opiekun żyje w stanie ciągłego napięcia: „czy dziś będzie gorzej?”, „czy odbiorę telefon ze szpitala?”. Układ nerwowy pozostaje w trybie alarmowym, co sprzyja zaburzeniom lękowym i psychosomatyce.
2. Ogromna odpowiedzialność decyzyjna
Każda decyzja – medyczna, organizacyjna, finansowa – bywa obciążona pytaniem: „czy zrobiłem wszystko?”. Brak jasnych wytycznych i wsparcia potęguje poczucie winy.
3. Zmiana całej hierarchii priorytetów
Życie opiekuna stopniowo przestaje należeć do niego. Plany, marzenia, rozwój zawodowy zostają zawieszone „na później”, które często nie nadchodzi.
4. Poczucie niesprawiedliwości
Zwłaszcza gdy opieka spada na jedną osobę lub relacje rodzinne były trudne. To doświadczenie bywa tabuizowane, a tłumiona frustracja narasta.
5. Trauma straty „za życia”
Rodzic fizycznie jest obecny, ale psychicznie coraz bardziej oddalony. To żałoba rozciągnięta w czasie, bez społecznego uznania i rytuałów.
6. Stała konfrontacja z chorobą i śmiercią
Opiekun funkcjonuje w cieniu przemijania, bez przestrzeni na regenerację psychiczną. To sprzyja depresji i wyczerpaniu egzystencjalnemu.
7. Chaos organizacyjny
Leki, wizyty, badania, dokumenty, decyzje administracyjne – nadmiar bodźców prowadzi do przeciążenia poznawczego i chronicznego stresu.
8. Obciążenie finansowe
Koszty opieki często przekraczają możliwości rodziny. Rezygnacja z pracy lub ograniczenie etatu pogłębia poczucie braku bezpieczeństwa.
9. Konflikt ról rodzinnych
Opiekun jest jednocześnie dzieckiem, rodzicem, partnerem i pracownikiem. Każda z tych ról domaga się uwagi – niemożliwej do równoczesnego zaspokojenia.
10. Poczucie winy wobec własnych dzieci
Dzieci opiekuna często „schodzą na dalszy plan”, co rodzi wstyd i wewnętrzne rozdarcie.
11. Kryzysy małżeńskie i partnerskie
Przewlekłe zmęczenie i napięcie emocjonalne osłabiają więź, komunikację i intymność.
12. Problemy mieszkaniowe
Brak przestrzeni, konieczność wspólnego zamieszkania lub przeprowadzki dezorganizują życie całej rodziny.
13. Trudności lokalowe i logistyczne
Schody, brak windy, niedostosowana łazienka – to codzienne źródła stresu i realnego zagrożenia zdrowia.
14. Bezsenność i przewlekłe zmęczenie
Organizm opiekuna funkcjonuje w stanie ciągłej mobilizacji, co prowadzi do wyczerpania zasobów biologicznych.
15. Izolacja społeczna
Znikają spotkania, pasje, relacje. Opiekun stopniowo wypada z życia społecznego.
16. Poczucie winy przy myśleniu o pomocy zewnętrznej
Decyzja o wsparciu instytucjonalnym bywa przeżywana jak zdrada, mimo że często jest jedynym realnym rozwiązaniem.
17. Dylemat: opieka domowa czy ośrodek (ZPO/ZOL)
Brak rzetelnej informacji sprawia, że decyzje podejmowane są w atmosferze lęku i presji moralnej.
18. Brak wsparcia systemowego
Opiekun zostaje sam z odpowiedzialnością, bez koordynacji i realnej pomocy instytucjonalnej.
19. Złość i wstyd z powodu tej złości
Złość na sytuację, chorobę, system czy samego rodzica bywa tłumiona jako „niewłaściwa”.
20. Ryzyko własnej traumy i wypalenia opiekuńczego
Przeciążenie często pozostaje niezauważone aż do momentu załamania psychicznego lub somatycznego.
„Opieka długoterminowa bez wsparcia psychologicznego bardzo często prowadzi do wtórnej traumy opiekuna.”— Ewelina Naturia Pańczyk
„Rodzina opiekuna potrzebuje takiej samej uwagi jak osoba chora – inaczej system się rozpada.”— Barbara Zych
Ten artykuł jest kontynuacją cyklu edukacyjnego, w którym będziemy szczegółowo omawiać każde z tych doświadczeń oraz proponować realne formy wsparcia terapeutycznego dla opiekunów rodzinnych.
Zaproszenie do terapii
Jeśli ten tekst dotyka czegoś, co jest Ci bliskie – nie musisz z tym zostawać sam/a.Prowadzimy terapię traumy oraz terapie indywidualne i grupowe dla osób mierzących się z ciężarem opieki nad bliskimi, w szczególności w obszarze opieki długoterminowej, psychogeriatrii i psychoonkologii.
Pracujemy z przeciążeniem opiekunów, C-PTSD, poczuciem winy, wypaleniem opiekuńczym, stratą, chorobą i długotrwałym stresem – w sposób bezpieczny, profesjonalny i oparty na wiedzy klinicznej.
To jest właściwy moment, by zadbać także o siebie.Zapraszamy do kontaktu i rozpoczęcia procesu terapeutycznego – indywidualnie lub w grupie.
Autorki:
Ewelina Naturia Pańczyk, MBA
Psychotraumatolog | Mediator | Terapeuta Uzależnień | Terapeuta VR | Seksuolog Kliniczny | Specjalista Resocjalizacji | PsychosomatykPrezes Fundacji Instytut Świadomości
Barbara Zych
Pedagog | Psychogeriatra | Psychoonkolog |Terapeutka rodzinna | Ekspert opieki długoterminowej
📱 +48 660 519 565
#MiędzyMiłościąAWyczerpaniem #OpiekaDługoterminowa #TraumaOpiekuna #PsychologiaTraumy #CPTSD #WypalenieOpiekuńcze #RodzinaWKryzysie #ZdrowiePsychiczne #Granice #PrawoDoOdmowy #OpiekaBezPrzemocy #Psychogeriatria #Psychoedukacja #NieJesteśSam #WsparciePsychologiczne #EwelinaNaturiaPańczyk #KlinikaTraumyINarcyzmu #InstytutŚwiadomości #InstytutTraumyINarcyzmu #BarbaraZych