Masz prawo odmówić. Prawo do odmowy opieki nad rodzicem – ujęcie psychologii traumy, etyki i zdrowia psychicznego
- Ewelina Zych-Myłek
- 1 dzień temu
- 3 minut(y) czytania
Masz prawo odmówić.
Prawo do odmowy opieki nad rodzicem – ujęcie psychologii traumy, etyki i zdrowia psychicznego
psychologia traumy • psychogerontologia • opieka długoterminowa • psychogeriatria
W kulturze, która idealizuje poświęcenie, odmowa opieki nad rodzicem bywa traktowana jak moralne wykroczenie. A jednak z perspektywy psychologii traumy to jedno z najbardziej ochronnych i zdrowych praw, jakie może mieć dorosłe dziecko – szczególnie wtedy, gdy rodzic był źródłem krzywdy.
To nie jest tekst o braku empatii. To tekst o ochronie zdrowia psychicznego.
Odmowa opieki nie jest porzuceniem
Psychologia traumy jasno rozróżnia odpowiedzialność od samopoświęcenia. Odmowa osobistej opieki nie oznacza porzucenia człowieka. Oznacza, że dorosłe dziecko nie zgadza się na dalsze niszczenie siebie.
Wiele osób z historią przemocy, zaniedbania, narcyzmu czy uzależnień rodzica wchodzi w dorosłość z głęboko wdrukowanym przekonaniem: „Moje potrzeby są mniej ważne”. Prawo do odmowy jest pierwszym krokiem do odwrócenia tego schematu.
Kiedy opieka staje się wtórną traumą
Dla osób z C-PTSD kontakt zależnościowy z rodzicem-sprawcą nie jest neutralny. Jest reinscenizacją relacji traumatycznej. Układ nerwowy reaguje tak, jakby zagrożenie znów było realne: pojawia się zamrożenie, podporządkowanie, panika, somatyzacja.
W takich przypadkach odmowa opieki:
nie jest ucieczką,
jest interwencją terapeutyczną,
bywa jedyną formą zatrzymania retraumatyzacji.
„Odmowa opieki bywa aktem zdrowia, a nie egoizmu.”— Ewelina Naturia Pańczyk
„Co ludzie powiedzą?” – presja społeczna jako naruszenie granic
Społeczne narracje: „to przecież rodzic”, „tak trzeba”, „nie wypada” często ignorują fakt, że nie każdy rodzic był opiekunem. Dla wielu osób te komunikaty są kolejną formą przemocy – symbolicznym unieważnieniem ich historii.
Psychologia traumy podkreśla: wstyd i poczucie winy nie są kompasem moralnym. Są często skutkiem wychowania w systemach opartych na kontroli i lęku.
Etyka: empatia ≠ obowiązek osobistej opieki
Etyka relacyjna nie wymaga bliskości z osobą, która raniła. Wymaga nienaruszania siebie i innych. Odmowa opieki osobistej może iść w parze z:
wyborem opieki instytucjonalnej,
delegowaniem opieki profesjonalistom,
ograniczonym, bezpiecznym kontaktem lub jego brakiem.
To nie brak serca. To realistyczna odpowiedzialność.
„Opieka nie może być kontynuacją przemocy pod inną nazwą.”— Barbara Zych
Prawo do granic – także ostatecznych
Dorosłe dziecko ma prawo:
odmówić opieki domowej,
wybrać ZPO/ZOL lub inne formy wsparcia,
nie uczestniczyć w procesie opieki,
chronić swoje dzieci przed dalszą transmisją traumy,
postawić granicę nawet wtedy, gdy inni jej nie rozumieją.
Granice w traumie nie są luksusem. Są warunkiem przeżycia.
Religia, moralność, sumienie – gdzie jest miejsce na siebie?
Wiele osób zmaga się z konfliktem wewnętrznym między wychowaniem religijnym a własnym bezpieczeństwem psychicznym. Warto jasno powiedzieć: żadna dojrzała etyka nie wymaga autodestrukcji. Miłosierdzie wobec innych nie może oznaczać okrucieństwa wobec siebie.
Kiedy odmowa opieki jest konieczna
Jeśli kontakt z rodzicem powoduje:
powrót objawów traumy,
silną somatyzację,
myśli rezygnacyjne,
poczucie utraty tożsamości,
zagrożenie dla relacji z własnymi dziećmi,
to odmowa opieki nie jest wyborem – jest koniecznością kliniczną.
Dlaczego o tym mówimy?
Bo prawo do odmowy opieki nie jest brakiem moralności. Jest prawem do życia bez przemocy. Jest aktem odwagi wobec wieloletniego warunkowania. Jest często pierwszym krokiem w realnym zdrowieniu z traumy.
Ten artykuł stanowi część naszego cyklu edukacyjno-terapeutycznego poświęconego C-PTSD, granicom i opiece długoterminowej bez retraumatyzacji.
Zaproszenie do terapii
Jeśli ten tekst dotyka czegoś, co jest Ci bliskie – nie musisz z tym zostawać sam/a. Prowadzimy terapię traumy oraz terapie indywidualne i grupowe dla osób mierzących się z ciężarem opieki nad bliskimi, w szczególności w obszarze opieki długoterminowej, psychogeriatrii i psychoonkologii.
Pracujemy z przeciążeniem opiekunów, C-PTSD, poczuciem winy, wypaleniem opiekuńczym, stratą, chorobą i długotrwałym stresem – w sposób bezpieczny, profesjonalny i oparty na wiedzy klinicznej.
To jest właściwy moment, by zadbać także o siebie. Zapraszamy do kontaktu i rozpoczęcia procesu terapeutycznego – indywidualnie lub w grupie.
Autorki:
Ewelina Naturia Pańczyk, MBA
Psychotraumatolog | Mediator | Terapeuta Uzależnień | Terapeuta VR | Seksuolog Kliniczny | Specjalista Resocjalizacji | PsychosomatykPrezes Fundacji Instytut Świadomości
Barbara Zych
Pedagog | Psychogeriatra | Psychoonkolog |Terapeutka rodzinna | Ekspert opieki długoterminowej
📩 naukaiswiadomosc@gmail.com📱 +48 660 519 565🌐 www.instytutswiadomosci.online
#MiędzyMiłościąAWyczerpaniem #OpiekaDługoterminowa #TraumaOpiekuna #PsychologiaTraumy #CPTSD #WypalenieOpiekuńcze #RodzinaWKryzysie #ZdrowiePsychiczne #Granice #PrawoDoOdmowy #OpiekaBezPrzemocy #Psychogeriatria #Psychoedukacja #NieJesteśSam #WsparciePsychologiczne #EwelinaNaturiaPańczyk #KlinikaTraumyINarcyzmu #InstytutŚwiadomości #InstytutTraumyINarcyzmu #BarbaraZych
Komentarze